Bale izolowane

Uwaga:
Artykuł został napisany kilka lat temu i podane tu dane nie są aktualne na dzień dzisiejszy.
W najbliższym czasie dane zostaną skorygowane do obowiązujących przepisów.
Za niedogodności – przepraszamy.

„Bale izolowane” to bale, które w przypadku stosowania na ściany zewnętrzne domów mieszkalnych wymagają dodatkowego ocieplenia. Dopiero wówczas, przy zastosowaniu dodatkowego ocieplenia, ściany zewnętrzne domów mieszkalnych spełnią przepisowe wymagania w zakresie wielkości współczynnika przenikania ciepła – U < 0,30 W/m2K.

„Domy z bali” – określenie to kojarzy się z budowaniem domów z ciężkich, grubych bali. Tymczasem wiele firm reklamujących „domy z bali” oferuje nam domy z elementów drewnianych grubości 60, 70 czy 90 milimetrów. Czy są to „domy z bali”?
Według normowego nazewnictwa – tak. Polska norma jako „bale” określa deski w granicach grubości od 50 do 100 mm. Jednak ta sama norma elementy drewniane w granicach grubości 100-175 mm nazywa krawędziakami, a powyżej 200 mm grubości są to belki. Czy budujemy „domy z bali”, „domy z krawędziaków” czy „domy z belek”?

W naszym kraju jest kilkadziesiąt firm zajmujących się budową „domów z bali”. Firmy te oferują domy z bali grubości od 60 do 320 mm. Bale te stanowią konstrukcję budynków – są przegrodami zewnętrznymi, ściankami działowymi, często stanowią konstrukcję stropu czy dachu. Z bali buduje się całoroczne budynki mieszkalne jak i domy letniskowe. By jednak ściany zewnętrzne budynków mieszkalnych mogły być wykonane z bali muszą spełniać przepisowe wymagania w zakresie izolacyjności cieplnej – U < 0,50 W/m2k dla ścian jednolitych i U < 0,30 W/m2K dla ścian warstwowych.

Temat docieplenia budynków z bali pojawia się bardzo często. Jest to bez wątpienia związane z dużą popularnością tego typu budownictwa w naszym kraju. Inwestorzy, a i duża część firm wykonawczych, nie do końca zorientowani są w prawidłowych rozwiązaniach systemów dociepleń gwarantujących trwałość budynków.
Oto przykład na podstawie realizacji jednej z renomowanych firm budującej domy z bali.
Firma ta postawiła dom według własnej technologii:
– bale grub. 60 mm,
– wełna szklana grub. 10 cm,
– folia polietylenowa – czarna ogrodowa,
– boazeria drewniana.
Po dwóch latach użytkowania właściciel budynku postanowił docieplić dom od zewnątrz, gdyż jak twierdził – „zimny” to dom. W trakcie robót stwierdził poważne zawilgocenie izolacji cieplnej, która całkowicie utraciła właściwości cieplne, oraz pleśń i zagrzybienie spodniej warstwy boazerii.
Przyczyna powyższej sytuacji wydaje się być jedna – zły układ warstw w ścianie zewnętrznej budynku.
Po pierwsze – brak wiatroizolacji, przy szparach między balami, spowodował zawilgocenie izolacji i pozbawił ją właściwości cieplnych.
Po drugie – grubość 10 cm wełny (przy balach grub. 60 mm) nie spełnia przepisowych wymagań w zakresie izolacyjności cieplnej dla ścian zewnętrznych, warstwowych budynków mieszkalnych U = 0,32 W/m2K
Po trzecie – zastosowanie grubej folii ogrodowej jako opóźniacza pary, czy cienkiej warstwie izolacji cieplnej spowodowało wykraplanie się pary na powierzchni folii pod boazerią.

Co oferują producenci domów z bali izolowanych?
Krótka oferta producentów domów z bali izolowanych przedstawiona w oparciu o materiały zamieszczone na stronach internetowych poszczególnych firm.

Jedna z firm, budująca domy z bali 8 x 14 cm, wspomina o konieczności ocieplenia ścian wełną mineralną grubości 15 cm, która to ilość zapewnia współczynnik przenikalności cieplnej na poziomie 0,23 W/m2K. Autor tekstu nie wspomina o pozostałych warstwach ściany zewnętrznej.
Inna firma pisze: „…bale drewniane uzupełnione dodatkowo warstwą wełny mineralnej zapewniają bardzo dobrą izolacje termiczną budynku…”.
Jeszcze inna firma oferująca domy z bali o przekroju 65 x 160 mm, opisując opcje dodatkowe do budowy swoich domów wymienia warstwy izolacji cieplej ściany – deska profilowa lub płyta kartonowo-gipsowa, paroizolacja, wełna mineralna, wiatroizolacja, konstrukcja usztywniająca, ściana zewnętrzna. Nie wspomina się o grubości warstwy izolacyjnej.
Firma, która oferuje domy z bali o średnicy 180 mm, w swojej ofercie jedynie wspomina o możliwościach ocieplenia budynku. Podobnie firma budująca domy z desek 70 x 180 mm. Jeszcze inna oferując domy z bali 68 x 140 mm informuje, iż domy mieszkalne, całoroczne ociepla wełna mineralną grub. 100 mm. Żadna z firm nie podaje szczegółowych rozwiązań.

Jest też firma oferująca domy o ścianach zewnętrznych z podwójnych elementów drewnianych od grub. 45 mm do 250 mm, wypełnionych izolacją cieplną. Takie ścian, w zależności od grubości poszczególnych warstw mogą spełniać wymagania izolacyjności cieplnej dla budynków mieszkalnych.

Przykładowe rozwiązania ścian zewnętrznych jednej z firm

140

Układ warstw – U = 0,48 W/m2K
– deska zewnętrzna grub. 19 mm
– folia wiatroizolacyjna
– izolacja cieplna grub. 60 mm
– folia paroizolacyjna,
– boazeria grub. 19 mm

142

Układ warstw – U = 0,30 W/m2K
– bal grub. 44 mm
– folia wiatroizolacyjna
– izolacja cieplna grub. 100 mm
– folia paroizolacyjna
– boazeria grub. 19 mm

141

Układ warstw – U = 0,29 W/m2K
– bal grub. 68 mm
– folia wiatroizolacyjna
– izolacja cieplna grub. 100 mm
– folia paroizolacyjna
– boazeria grub. 19 mm

By spełnić wymagania normowe w zakresie izolacyjności cieplnej dla warstwowych ścian zewnętrznych budynków mieszkalnych (U > 0,30 W/m2K) przy okładzinie zewnętrznej z drewna grub. 60, 80, 180, czy 260mm, należy zachować następujący układ warstw ściany:

– okładzina z drewna grub. 60 mm,
– folia wiatroizolacyjna,
– izolacja cieplna grub. 100 mm
– opóźniacz pary wodnej,
– boazeria 20 mm
Taki układ warstw zapewnia współczynnik przenikania ciepła U = 0,29 W/m2K

– okładzina z drewna grub. 60 mm,
– folia wiatroizolacyjna,
– izolacja cieplna grub. 150 mm
– opóźniacz pary wodnej,
– boazeria 20 mm
Taki układ warstw zapewnia współczynnik przenikania ciepła U = 0,21 W/m2K

– okładzina z drewna grub. 80 mm,
– folia wiatroizolacyjna,
– izolacja cieplna grub. 100 mm
– opóźniacz pary wodnej,
– boazeria 20 mm
Taki układ warstw zapewnia współczynnik przenikania ciepła U = 0,28 W/m2K

– okładzina z drewna grub. 180 mm,
– folia wiatroizolacyjna,
– izolacja cieplna grub. 50 mm
– opóźniacz pary wodnej,
– boazeria 20 mm
Taki układ warstw zapewnia współczynnik przenikania ciepła U = 0,36 W/m2K

– okładzina z drewna grub. 180 mm,
– folia wiatroizolacyjna,
– izolacja cieplna grub. 100 mm
– opóźniacz pary wodnej,
– boazeria 20 mm
Taki układ warstw zapewnia współczynnik przenikania ciepła U = 0,24 W/m2K

– okładzina z drewna grub. 260 mm,
– folia wiatroizolacyjna,
– izolacja cieplna grub. 50 mm
– opóźniacz pary wodnej,
– boazeria 20 mm
Taki układ warstw zapewnia współczynnik przenikania ciepła U = 0,30 W/m2K

Dla ścian zewnętrznych z bali pełnych, współczynnik przenikania ciepła U winien być mniejszy niż 0,50 W/m2K). Wymagania te spełniają bale o grubości 30 cm.

Powyższe obliczenia nie dotyczą domków letniskowych, dla których nie określa się izolacyjności ścian zewnętrznych.

Obliczenia wykonano na kalkulatorze WM Pracowni Projektowania Miasta, zamieszczonym na stronach http://www.kkp.pl, przyjmując dane:
– dla drewna – sosna w stanie suchym, w poprzek włókien – Λ = 0,16
– dla izolacji cieplnej – Λ = 0,036
W obliczeniach nie uwzględniono folii wiatroizolacyjnej i paroizolacyjnej.
Zastosowanie materiałów o lepszych parametrach izolacyjnych, obniży obliczone współczynniki U.

Montaż izolacji cieplnej w domach z bali izolowanych
Wiele firm oferuje konstrukcję domów z bali izolowanych – bez izolacji cieplnej. Oferta taka obejmuje: postawienie ścian zewnętrznych, wewnętrznych, stropy i konstrukcję dachową, a docieplenie jest ofertą dodatkową do montażu po postawieniu budynku, często do wykonania we własnym zakresie przez inwestora.
Zakładanie izolacji cieplnej wraz z wymaganymi technologią foliami – opóźniaczem pary (paroizolacją) i wiatroizolacją, po postawieniu konstrukcji budynku, może przysporzyć wiele trudności.
By folia paroizolacyjna, czy wiatroizolacyjna spełniały swoje zadanie, winne być ułożone z zachowaniem ciągłości, co w zasadzie jest trudne do spełnienia w przypadku ich montażu w budynku z wcześniej postawionymi ściankami działowymi czy stropami.
Przegrody wewnętrzne utrudniają zachowanie ciągłości folii, co w okresie eksploatacji budynku, w miejscach braku ciągłości folii, może powodować dużą infiltrację powietrza i wilgoci, a w konsekwencji duże straty ciepła i narażenie budynku, w miejscach braku ciągłości folii, na destrukcję.

136

Brak ciągłości folii w połączenie ścianki działowej ze ścianą zewnętrzną

 137

                 Brak ciągłości folii w w narożniku

Te same zagadnienia dotyczą połączeń stropów i ich konstrukcji w miejscu połączenia ze ścianami zewnętrznymi.

Prawidłowe wykonanie izolacji cieplnej ścian zewnętrznych domów z bali wymagających ocieplenia, w których wcześniej postawiono ścianki działowe i założono stropy jest praktycznie niewykonalne.

Gwarancją prawidłowego wykonania izolacji cieplnej jest założenie folii wiatro- i paroizolacyjnej z zachowaniem pełnej ciągłości na całych powierzchniach docieplenia ścian zewnętrznych.

Rozwiązanie takie możliwe jest po wykonaniu robót w następującej kolejności:
– postawienie ścian zewnętrznych bez ścianek działowych i konstrukcji stropu,
– montaż konstrukcji szkieletu wypełnionego materiałem izolacyjnym, z folią wiatroizolacyjną po zewnętrzne stronie i folią opóźniacza pary wodnej po wewnętrznej stronie,
– montaż ścianek działowych

Konstrukcja ścianki szkieletowej stanowi jednocześnie konstrukcję wsporczą dla belek stropowych. Takie rozwiązanie zapewni także zachowanie ciągłości folii wiatroizolacyjnej w poziomie stropu.

138
Właściwy montaż ścianki działowej

Należy zwrócić uwagę na połączenie folii wiatroizolacyjnej w narożnikach budynku. Każdy z elementów ścianki dociepleniowej winien mieć nadmiar folii wiatroizolacyjnej tak by folie można było połączyć ze sobą.

135
Właściwe połączenie folii wiatroizolacyjnej w narożniku budynku

Najkorzystniejszym rozwiązaniem w zakresie budowy domów z bali, wymagających ocieplenia, wydaje się być montaż, w pierwszej kolejności, konstrukcji szkieletowej wypełnionej izolacją cieplną, pokrytej od zewnątrz folią wiatroizolacyjną, a od wewnątrz – opóźniaczem pary wodnej. Na tak przygotowaną konstrukcję można montować okładzinę zewnętrzną z bali. Rozwiązanie to gwarantuje szczelność budynku i jego trwałość.

Omawiając izolacyjność domów z bali nie sposób nie wspomnieć o odporności ogniowej. Wielu inwestorów zamiast płyt gipsowo-kartonowych lub gipsowo-włóknowych, ściany wewnętrzne wykłada boazerią drewnianą.
Rozwiązanie takie wydaje się być rozwiązaniem ryzykownym pod względem ochrony przeciw pożarowej. W przypadku zaprószenia ognia wewnątrz, budynek taki nie posiada żadnej odporności ogniowej. Stąd wymogiem, stosowanym przez wszystkie firmy budujące domy drewniane, winno być ułożenie płyty gipsowo-kartonowej i gipsowo-włóknowej pod wszelkiego rodzaju drewniane boazerie. W ten sposób zapewni się budynkowi odporność ogniowa w granicach 0,5 godziny.

139
Układ warstw ściany zewnętrznej zapewniający pół godziny odporności ogniowej

Wojciech Nitka

You may also like...

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *